روز سوم هفته سلامت ۱۴۰۵ با شعار «رسانه و ترویج علمی فرهنگ سلامت» نامگذاری شده است؛ عنوانی که بر محوریت رسانه در ساخت «فرهنگ سلامت مبتنی بر شواهد» تأکید دارد. شعار اصلی هفته سلامت امسال، «سلامت پایدار با علم و اقتدار، ایران ماندگار»، دقیقاً بر پیوند علم و سلامت عمومی استوار است. رسانهها در این میان، نقشی فراتر از اطلاعرسانی دارند: آنها معماران اصلی «سواد سلامت» و پل ارتباطی میان یافتههای آزمایشگاهی و سفره مردماند. امروزه «آلودگی اطلاعاتی» و «اینفودمیک» به چنان تهدیدی برای سلامت عمومی بدل شده که سازمان بهداشت جهانی مدیریت آن را بخشی از ارتقای سلامت میداند.
رسانه علمی و مسئول، سه وظیفه راهبردی بر عهده دارد: نخست، «ترجمه دانش» یعنی تبدیل مفاهیم پیچیده پزشکی به زبانی ساده و قابل فهم، بیآنکه دقت علمی قربانی شود. دوم، «مقابله با شبهعلم» از طریق راستیآزمایی شایعات سلامت، افشای تضاد منافع و معرفی منابع معتبر به مخاطبان. سوم، «شکلدهی به هنجارهای اجتماعی» با نمایش رفتارهای سلامتمحور در قالب روایتهای جذاب رسانهای؛ از سریالهای تلویزیونی تا کمپینهای دیجیتال.
پژوهشها نشان میدهند که ارتقای سواد رسانهای، پایدارترین راهکار برای توانمندسازی شهروندان در تشخیص اطلاعات معتبر از شایعات است. آموزش عمومی در این زمینه، اگرچه زمانبر است، اما اثر آن ماندگار و عمیق خواهد بود. «پزشکی مبتنی بر شواهد» به ما میآموزد که هر ادعای سلامتی باید از صافی کارآزمایی بالینی، داوری همتا و شفافیت در منبع بگذرد. رسانهها میتوانند با ترویج پرسشهای سادهای چون «شواهد این ادعا چیست؟» و «منبع آن کیست؟»، تفکر نقادانه را در جامعه نهادینه کنند.
در پایان، باید به خاطر داشت که هر شهروند، خود یک رسانه است. هر بار که مطلب تأییدنشدهای را بازنشر میکنیم، در حال نسخهپیچی برای سلامت جمعی هستیم. پس بیاییم در هفته سلامت امسال، با شعار «سلامت پایدار با علم و اقتدار»، همگان را به یک «نهضت درنگ» دعوت کنیم: پیش از بازنشر، بیندیشیم؛ پیش از باور، بپرسیم. سلامت ایران، با علم، آگاهی و رسانه مسئول، ماندگار خواهد ماند.
دیدگاهتان را بنویسید